PracaDlaUczennic

Od ilu lat można pracować legalnie w Polsce

Krótka odpowiedź brzmi od 15 lat. Dłuższa zależy od tego, czy chodzi o umowę o pracę, umowę zlecenia, występ w reklamie czy naukę zawodu. Poniżej wszystkie progi po kolei.

Legitymacja szkolna bez danych i długopis na dokumentach na biurku

Granica 15 lat w Kodeksie pracy

Kodeks pracy nazywa młodocianym osobę, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat, i zabrania zatrudniania młodszych (art. 190). Sama data urodzin nie wystarczy. Pracodawca może zatrudnić tylko młodocianego, który ukończył co najmniej ośmioletnią szkołę podstawową i przedstawił świadectwo lekarskie, że dana praca nie zagraża jego zdrowiu (art. 191 § 1).

Dla większości uczniów oznacza to, że pierwsza legalna praca wypada w wakacje po ósmej klasie albo w pierwszej klasie szkoły ponadpodstawowej. Pracodawcy, który ma zgłoszenie od 14-latka, odpowiada osobny wpis o zatrudnianiu młodocianych poniżej 15 roku życia.

Dwie ścieżki zatrudnienia młodocianego

  • Przygotowanie zawodowe, czyli nauka zawodu u pracodawcy połączona ze szkołą branżową. To osobna umowa i osobne zasady.
  • Praca lekka na podstawie umowy o pracę (art. 200(1)). To właśnie praca dorywcza, weekendowa i wakacyjna.

Praca lekka nie może zagrażać życiu, zdrowiu ani rozwojowi i nie może utrudniać nauki. Jej wykaz ustala pracodawca za zgodą lekarza medycyny pracy i zatwierdza inspektor pracy.

Co zmienia się w wieku 15, 16 i 18 lat

WiekCo wolno
Poniżej 15 latZwykła praca jest zabroniona. Wyjątkiem są zajęcia kulturalne, artystyczne, sportowe i reklamowe z zezwoleniem inspektora pracy
15 latUmowa o pracę przy pracach lekkich, do 6 godzin na dobę
16 i 17 latUmowa o pracę przy pracach lekkich do 7 godzin na dobę w ferie, a także umowa zlecenia
18 latPełna zdolność do czynności prawnych, koniec ograniczeń dla młodocianych

Przepis o zajęciach kulturalnych i reklamowych to art. 304(5) Kodeksu pracy. Dotyczy dzieci do ukończenia 16 lat i wymaga zezwolenia inspektora pracy dla konkretnego dziecka.

Od ilu lat umowa zlecenia

Umowę zlecenia regulują przepisy Kodeksu cywilnego. Kodeks pracy ogranicza zajęcia zarobkowe dzieci do 16 lat do czterech wymienionych rodzajów działalności. W zwykłej pracy dorywczej zlecenie jest więc realne od 16 lat.

Umowa zlecenia z młodocianym

Czego nie wolno przed 18 rokiem życia

  • Pracować w porze nocnej, która dla młodocianego trwa od 22.00 do 6.00.
  • Pracować w godzinach nadliczbowych.
  • Wykonywać prac z wykazu prac wzbronionych młodocianym, między innymi przy stałym dźwiganiu, na wysokości powyżej 3 metrów oraz przy sprzedaży alkoholu i wyrobów nikotynowych.

Wykaz określa rozporządzenie Rady Ministrów z 19 czerwca 2023 r.

Ile godzin może pracować uczeń

Pomoc w domu i u rodziny

Pomoc rodzicom w domu, w ogrodzie albo okazjonalna przysługa dla sąsiada nie jest zatrudnieniem w rozumieniu Kodeksu pracy. Granica przebiega tam, gdzie pojawia się stała, odpłatna praca na czyjąś rzecz. Wtedy potrzebna jest umowa i obowiązują limity.

Lista kontrolna przed pierwszą pracą

  • Mam ukończone 15 lat i świadectwo ukończenia szkoły podstawowej.
  • Wiem, kto jest pracodawcą, i mogę sprawdzić jego firmę.
  • Praca jest lekka, dzienna i mieści się w limitach godzin.
  • Dostaję umowę przed pierwszym dniem.
  • Przy umowie o pracę przechodzę badanie lekarskie na koszt pracodawcy.

Sprawdź swój wiek w praktyce

Narzędzie na stronie głównej pokazuje od razu, co wolno w wieku 15, 16 i 17 lat w roku szkolnym i w wakacje.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej.

Pytania i odpowiedzi

Czy 14-latek może legalnie pracować?

W zwykłej pracy dorywczej nie. Możliwe są jedynie zajęcia kulturalne, artystyczne, sportowe i reklamowe z zezwoleniem inspektora pracy.

Czy 15-latek przed końcem ósmej klasy może podjąć pracę?

Warunkiem zatrudnienia jest ukończona ośmioletnia szkoła podstawowa, dlatego w praktyce dopiero po jej zakończeniu.

Wszystkie poradniki
Zobacz oferty