PracaDlaUczennic

Zatrudnienie młodocianego i zatrudnienie nieletniego do pracy lekkiej

Kodeks pracy pozwala zatrudnić osobę, która ukończyła 15 lat, nie tylko w celu nauki zawodu, ale także przy pracach lekkich. To właśnie ta ścieżka dotyczy pracy weekendowej i wakacyjnej. Poniżej porządek czynności i podstawy prawne. Zapisy do umowy z przykładem kwot opisuje wpis o zatrudnieniu młodocianego na umowę o pracę. Jeśli zamiast pomocy na weekendy chcesz wyuczyć własnego fachowca, zobacz zatrudnienie młodocianego w celu przygotowania zawodowego.

Zobacz cennik
Właścicielka sadu zaznacza na wydruku listę zadań na zmianę przy stole w szopie ze skrzynkami

Kogo można zatrudnić

Młodocianym jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat (art. 190 Kodeksu pracy). Wolno zatrudnić młodocianego, który ukończył co najmniej ośmioletnią szkołę podstawową i przedstawi świadectwo lekarskie, że praca danego rodzaju nie zagraża jego zdrowiu (art. 191 § 1).

Wykaz prac lekkich, obowiązek przed pierwszą umową

  • Praca lekka nie może zagrażać życiu, zdrowiu i rozwojowi psychofizycznemu ani utrudniać wypełniania obowiązku szkolnego.
  • Wykaz prac lekkich ustala pracodawca po uzyskaniu zgody lekarza medycyny pracy.
  • Wykaz zatwierdza właściwy inspektor pracy.
  • Wykaz zamieszcza się w regulaminie pracy, a gdy pracodawca nie ma regulaminu, w osobnym akcie.
  • Przed rozpoczęciem pracy trzeba zapoznać młodocianego z wykazem.

Podstawa to art. 200(1) Kodeksu pracy. Wykaz nie może zawierać prac wzbronionych młodocianym.

Czas pracy młodocianego przy pracach lekkich

OkresLimit
Tydzień w okresie zajęć szkolnych12 godzin
Dzień uczestniczenia w zajęciach szkolnych2 godziny
Ferie szkolne7 godzin na dobę i 35 godzin w tygodniu
Młodociany do 16 lat6 godzin na dobę

Limity obowiązują łącznie u wszystkich pracodawców, dlatego przed zawarciem umowy trzeba odebrać od młodocianego oświadczenie o zatrudnieniu albo jego braku u innego pracodawcy (art. 200(2) § 4). Rozkład czasu pracy ustala się z uwzględnieniem planu lekcji.

Pora nocna, nadgodziny i odpoczynek

  • Zakaz pracy w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej, która dla młodocianego przypada między 22.00 a 6.00.
  • Przerwa w pracy obejmująca porę nocną trwa nieprzerwanie co najmniej 14 godzin.
  • W każdym tygodniu co najmniej 48 godzin nieprzerwanego odpoczynku, który powinien obejmować niedzielę.
  • Przy dobowym wymiarze dłuższym niż 4,5 godziny przerwa 30 minut wliczana do czasu pracy.

Podstawa to art. 202 i 203 Kodeksu pracy.

Prace wzbronione młodocianym

Wykaz określa rozporządzenie Rady Ministrów z 19 czerwca 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1240). Obejmuje między innymi prace polegające wyłącznie na podnoszeniu, przenoszeniu i przewożeniu ciężarów, prace na wysokości powyżej 3 metrów oraz prace związane z produkcją, sprzedażą i konsumpcją napojów alkoholowych i z wyrobami nikotynowymi. Pracodawca sporządza własny wykaz prac wzbronionych w zakładzie i udostępnia go w widocznym miejscu.

Badania lekarskie i szkolenie

Młodociany przechodzi wstępne badania lekarskie przed przyjęciem do pracy oraz badania okresowe i kontrolne w czasie zatrudnienia (art. 201). Koszt ponosi pracodawca. Obowiązuje też szkolenie z zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz poinformowanie o ryzyku zawodowym, także przedstawiciela ustawowego.

Umowa zlecenia z osobą niepełnoletnią

Praca i inne zajęcia zarobkowe dziecka do ukończenia 16 lat są dopuszczalne tylko na rzecz podmiotów prowadzących działalność kulturalną, artystyczną, sportową lub reklamową, za zezwoleniem inspektora pracy (art. 304(5) Kodeksu pracy). W praktyce zlecenie przy zwykłej pracy dorywczej wchodzi w grę od 16 lat. Jeśli praca jest wykonywana w warunkach stosunku pracy, właściwa jest umowa o pracę.

Umowa zlecenia z młodocianym, wyjaśnienie dla obu stron

Zatrudnienie ucznia na umowę zlecenie, koszty i dokumenty

Zatrudnienie ucznia na wakacje, limity godzin i ZUS do 31 sierpnia

Zatrudnienie młodocianego w gastronomii, zadania w lokalu i zakaz alkoholu

Zatrudnienie młodocianego w sklepie, kasa bez alkoholu i limity dźwigania

Zatrudnienie 15 latka, tylko umowa o pracę przy pracach lekkich

Zatrudnienie młodocianego cudzoziemca i ucznia z Ukrainy

Lista kontrolna przed pierwszym dniem pracy ucznia

  • Zatwierdzony wykaz prac lekkich i wykaz prac wzbronionych.
  • Świadectwo ukończenia szkoły podstawowej i orzeczenie lekarskie.
  • Oświadczenie o zatrudnieniu u innego pracodawcy.
  • Umowa na piśmie.
  • Grafik zgodny z planem lekcji i ewidencja godzin.
  • Szkolenie z bezpieczeństwa i wyznaczony dorosły opiekun stanowiska.

Najczęstsze błędy przy zatrudnianiu młodocianych

  • Zmiana „do zamknięcia”, która kończy się po 22.00.
  • Sumowanie godzin tylko we własnej firmie, bez pytania o drugą pracę.
  • Powierzenie kasy z alkoholem albo wyrobami nikotynowymi.
  • Brak zatwierdzonego wykazu prac lekkich.
  • Praca „na próbę” bez umowy.

Portal wychwytuje pierwsze trzy na etapie ogłoszenia. Pozostałe są po stronie pracodawcy.

Sprawdź ogłoszenie

Cennik ogłoszeń pracy dla uczniów

Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej. W sprawach indywidualnych bezpłatnych porad udziela Państwowa Inspekcja Pracy.

Pytania i odpowiedzi

Wszystkie pytania i odpowiedzi

Czy młodociany może pracować w sobotę?

Tak, o ile zachowany jest tygodniowy limit godzin i 48 godzin nieprzerwanego odpoczynku obejmującego niedzielę.

Czy młodocianego trzeba zgłosić do inspekcji pracy?

Samego zatrudnienia nie zgłasza się, ale wykaz prac lekkich wymaga zatwierdzenia przez właściwego inspektora pracy.