Obowiązki pracodawcy młodocianego przed pierwszą zmianą i podczas zatrudnienia
Pracodawca zatrudniający młodocianego musi zapewnić orzeczenie lekarskie, stanowisko zgodne z wykazem prac wzbronionych, limity godzin (6 godzin dziennie do 16 lat, 8 godzin po 16. urodzinach, ucznia w ferie i wakacje 7), pracę wyłącznie między 6.00 a 22.00, 14 godzin odpoczynku dobowego i 48 godzin z niedzielą w tygodniu. Dochodzą ewidencja młodocianych z art. 193 Kodeksu pracy, szkolenie BHP i zwolnienie ucznia na zajęcia szkolne. Poniżej lista w kolejności, w jakiej zwykle pyta o to inspektor pracy.
Masz kandydata i chcesz sprawdzić, co dokładnie na Tobie ciąży
Dodaj ogłoszenie z wiekiem, godzinami i stawką. Moderator sprawdzi, czy grafik mieści się w limitach, a zgłoszenia uczniów trafią do panelu z rocznikiem, więc od razu wiesz, które obowiązki dotyczą danego kandydata.
Obowiązki pracodawcy młodocianego w jednej tabeli
| Obowiązek | Co to znaczy w praktyce | Kiedy sprawdzić |
|---|---|---|
| Orzeczenie lekarskie | badanie wstępne przed dopuszczeniem do pracy przy umowie o pracę | przed pierwszą zmianą |
| Stanowisko zgodne z wykazem | porównanie każdego zadania z wykazem prac wzbronionych | przed napisaniem umowy |
| Limity godzin | 6 godzin do 16 lat, 8 po 16. urodzinach, ucznia w ferie i wakacje 7 | przy każdym grafiku |
| Pora pracy | tylko między 6.00 a 22.00, bez dyżurów nocnych | przy każdym grafiku |
| Odpoczynek | 14 godzin dobowo i 48 godzin tygodniowo z niedzielą | co tydzień |
| Ewidencja młodocianych | lista z datą urodzenia, stanowiskiem i orzeczeniem (art. 193) | od pierwszego dnia |
| Szkolenie BHP | wstępne i instruktaż stanowiskowy | dzień przed startem |
| Zwolnienie na szkołę | czas zajęć wliczany do czasu pracy | po planie lekcji |
Pełną listę papierów z kolejnością działań ma wpis o dokumentach do zatrudnienia młodocianego. Tu skupiamy się na tym, co dzieje się po podpisaniu umowy.
Stanowisko musi być zgodne z wykazem, a odpowiada za to pracodawca
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac wymienia czynniki szkodliwe, pracę w pozycji wymuszonej, dźwiganie ponad limit i kontakt z częścią środków chemicznych. Ocena stanowiska należy do pracodawcy. Uczeń ani rodzic nie sprawdzają tego za Ciebie, a przy kontroli odpowiadasz Ty. Jeśli lekarz medycyny pracy uzna, że wykonywana praca zagraża zdrowiu młodocianego, musisz przenieść go na stanowisko zgodne z orzeczeniem. Gdy takiego nie masz, umowa musi zostać rozwiązana.
Zasady dla konkretnych branż opisują strony o zatrudnieniu młodocianego w sklepie, w gastronomii i w hotelu.
Czas pracy, pora pracy i odpoczynek
To obszar, w którym małe firmy łamią przepisy najczęściej, i to bez złej woli. Typowy przykład to uczeń w sobotę, który zostaje do zamknięcia po 22.00, albo trzy weekendy z rzędu bez dnia wolnego. Młodociany ma prawo do 14 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego i 48 godzin odpoczynku tygodniowego obejmującego niedzielę. Przy zmianie dłuższej niż 4,5 godziny należy się 30 minut przerwy wliczanej do czasu pracy. Młodocianego nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych, więc zmiana ponad limit jest naruszeniem przepisów, a nie dodatkowym zarobkiem.
Młodociany może pracować u kilku pracodawców, ale limit jest wspólny. Dlatego wymagaj oświadczenia o innym zatrudnieniu i pytaj o nie przy każdej zmianie grafiku. Przy kilku uczniach najprościej układać taki grafik zgodny z Kodeksem pracy w jednym narzędziu, a nie w arkuszu, w którym łatwo przeoczyć noc.
Zwolnienie na zajęcia i czas nauki
Uczeń, który kształci się dalej, ma prawo do zwolnienia od pracy na czas potrzebny do udziału w zajęciach, a cały czas nauki wlicza się do czasu pracy. Plan lekcji jest więc stałą, wokół której budujesz grafik. Przy umowie o pracę w celu przygotowania zawodowego dochodzą obowiązki wobec szkoły i program praktycznej nauki zawodu, opisane na stronie o zatrudnieniu młodocianego w celu przygotowania zawodowego. Przy umowie zlecenie od 16 lat ustalasz godziny poza lekcjami.
Ewidencja młodocianych i akta osobowe
Art. 193 Kodeksu pracy nakłada na pracodawcę obowiązek prowadzenia ewidencji zatrudnionych młodocianych. Wystarczy prosty arkusz z imieniem i nazwiskiem, datą urodzenia, stanowiskiem, datą orzeczenia lekarskiego i terminem kolejnego badania. Do tego dzienna lista obecności z godzinami od do. W aktach osobowych trzymaj umowę, orzeczenie, oświadczenie o innym zatrudnieniu i potwierdzenie szkolenia BHP. Kontrola Państwowej Inspekcji Pracy zaczyna od tych papierów, bo szybko pokazują, czy reszta firmy jest uporządkowana.
Wypadek ucznia w pracy i ubezpieczenie firmy
Mały lokal rzadko myśli o tym, że uczeń też może się skaleczyć albo poślizgnąć. Przy umowie o pracę obowiązują zasady wypadku przy pracy, a przy zleceniu warto sprawdzić, co obejmuje polisa firmy. Zanim zatrudnisz pierwszego ucznia, przejrzyj zakres odpowiedzialności w polisie i dopytaj, czy pokrywa osoby poniżej 18 lat. Najprościej porównać to przy okazji ubezpieczenia firmy przez brokera, który zestawi ofertę kilku towarzystw dla Twojej branży.
Ile kosztuje ryzyko błędu i ile sama praca
Wynagrodzenie na umowie zlecenie to co najmniej 31,40 zł brutto za godzinę w 2026 roku i 32,30 zł od 1 stycznia 2027 roku. Miesiąc 64 godzin to 2 009,60 zł, a od 2027 roku 2 067,20 zł. Do tego dochodzi badanie przy umowie o pracę i szkolenie BHP. Naruszenie przepisów o młodocianych jest wykroczeniem przeciw prawom pracownika i grozi grzywną, więc tanio wychodzi tylko zatrudnienie zgodne z wykazem. Rozbicie kosztów pokazuje wpis o koszcie zatrudnienia ucznia.
Dalsze kroki
Zatrudnienie młodocianego krok po kroku
Zatrudnienie młodocianego w salonie fryzjerskim
Wynagrodzenie młodocianego pracownika
Kara za zatrudnienie młodocianego niezgodnie z przepisami
Badania lekarskie młodocianego i kto za nie płaci
Czas pracy młodocianego pracownika
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej.
Prawo do wolnego opisuje wpis o urlopie wypoczynkowym młodocianego.
Pytania i odpowiedzi
Jakie obowiązki ma pracodawca zatrudniający młodocianego?
Zapewnić badania i stanowisko zgodne z wykazem prac wzbronionych, pilnować limitów godzin i pory pracy do 22.00, dać 48 godzin odpoczynku tygodniowego z niedzielą, prowadzić ewidencję młodocianych, zwolnić ucznia na zajęcia szkoły i przeszkolić go z BHP.
Czy pracodawca musi prowadzić ewidencję młodocianych?
Tak. Obowiązek wynika z art. 193 Kodeksu pracy. W praktyce to lista młodocianych z datą urodzenia, stanowiskiem i datą orzeczenia lekarskiego, uzupełniona dzienną ewidencją godzin. Inspektor pracy prosi o nią w pierwszej kolejności.
Co pracodawca musi zrobić, gdy lekarz stwierdzi, że praca szkodzi młodocianemu?
Przenieść go na stanowisko zgodne z orzeczeniem. Gdy nie ma takiego stanowiska, umowę trzeba rozwiązać na zasadach z Kodeksu pracy. Dlatego orzeczenie lekarskie przechowuj w aktach i sprawdzaj termin jego ważności przy każdym grafiku.
Czy pracodawca musi zwolnić młodocianego na szkołę?
Tak. Uczeń kształcący się dalej ma prawo do zwolnienia na czas potrzebny do udziału w zajęciach, a czas nauki wlicza się do czasu pracy. Grafik układaj więc po planie lekcji, a nie odwrotnie.
Dodaj ogłoszenie dla ucznia i zacznij z kompletem informacji
Opisz stanowisko, godziny i stawkę. Moderator sprawdzi ofertę przed publikacją, a zgłoszenia uczniów trafią do panelu z rocznikiem kandydata.