PracaDlaUczennic

Obowiązki pracodawcy młodocianego przed pierwszą zmianą i podczas zatrudnienia

Pracodawca zatrudniający młodocianego musi zapewnić orzeczenie lekarskie, stanowisko zgodne z wykazem prac wzbronionych, limity godzin (6 godzin dziennie do 16 lat, 8 godzin po 16. urodzinach, ucznia w ferie i wakacje 7), pracę wyłącznie między 6.00 a 22.00, 14 godzin odpoczynku dobowego i 48 godzin z niedzielą w tygodniu. Dochodzą ewidencja młodocianych z art. 193 Kodeksu pracy, szkolenie BHP i zwolnienie ucznia na zajęcia szkolne. Poniżej lista w kolejności, w jakiej zwykle pyta o to inspektor pracy.

Dorosły właściciel kawiarni w zapleczu układa grafik zmian na podkładce obok monitora i drukarki paragonów

Masz kandydata i chcesz sprawdzić, co dokładnie na Tobie ciąży

Dodaj ogłoszenie z wiekiem, godzinami i stawką. Moderator sprawdzi, czy grafik mieści się w limitach, a zgłoszenia uczniów trafią do panelu z rocznikiem, więc od razu wiesz, które obowiązki dotyczą danego kandydata.

Obowiązki pracodawcy młodocianego w jednej tabeli

ObowiązekCo to znaczy w praktyceKiedy sprawdzić
Orzeczenie lekarskiebadanie wstępne przed dopuszczeniem do pracy przy umowie o pracęprzed pierwszą zmianą
Stanowisko zgodne z wykazemporównanie każdego zadania z wykazem prac wzbronionychprzed napisaniem umowy
Limity godzin6 godzin do 16 lat, 8 po 16. urodzinach, ucznia w ferie i wakacje 7przy każdym grafiku
Pora pracytylko między 6.00 a 22.00, bez dyżurów nocnychprzy każdym grafiku
Odpoczynek14 godzin dobowo i 48 godzin tygodniowo z niedzieląco tydzień
Ewidencja młodocianychlista z datą urodzenia, stanowiskiem i orzeczeniem (art. 193)od pierwszego dnia
Szkolenie BHPwstępne i instruktaż stanowiskowydzień przed startem
Zwolnienie na szkołęczas zajęć wliczany do czasu pracypo planie lekcji

Pełną listę papierów z kolejnością działań ma wpis o dokumentach do zatrudnienia młodocianego. Tu skupiamy się na tym, co dzieje się po podpisaniu umowy.

Stanowisko musi być zgodne z wykazem, a odpowiada za to pracodawca

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac wymienia czynniki szkodliwe, pracę w pozycji wymuszonej, dźwiganie ponad limit i kontakt z częścią środków chemicznych. Ocena stanowiska należy do pracodawcy. Uczeń ani rodzic nie sprawdzają tego za Ciebie, a przy kontroli odpowiadasz Ty. Jeśli lekarz medycyny pracy uzna, że wykonywana praca zagraża zdrowiu młodocianego, musisz przenieść go na stanowisko zgodne z orzeczeniem. Gdy takiego nie masz, umowa musi zostać rozwiązana.

Zasady dla konkretnych branż opisują strony o zatrudnieniu młodocianego w sklepie, w gastronomii i w hotelu.

Czas pracy, pora pracy i odpoczynek

To obszar, w którym małe firmy łamią przepisy najczęściej, i to bez złej woli. Typowy przykład to uczeń w sobotę, który zostaje do zamknięcia po 22.00, albo trzy weekendy z rzędu bez dnia wolnego. Młodociany ma prawo do 14 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego i 48 godzin odpoczynku tygodniowego obejmującego niedzielę. Przy zmianie dłuższej niż 4,5 godziny należy się 30 minut przerwy wliczanej do czasu pracy. Młodocianego nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych, więc zmiana ponad limit jest naruszeniem przepisów, a nie dodatkowym zarobkiem.

Młodociany może pracować u kilku pracodawców, ale limit jest wspólny. Dlatego wymagaj oświadczenia o innym zatrudnieniu i pytaj o nie przy każdej zmianie grafiku. Przy kilku uczniach najprościej układać taki grafik zgodny z Kodeksem pracy w jednym narzędziu, a nie w arkuszu, w którym łatwo przeoczyć noc.

Zwolnienie na zajęcia i czas nauki

Uczeń, który kształci się dalej, ma prawo do zwolnienia od pracy na czas potrzebny do udziału w zajęciach, a cały czas nauki wlicza się do czasu pracy. Plan lekcji jest więc stałą, wokół której budujesz grafik. Przy umowie o pracę w celu przygotowania zawodowego dochodzą obowiązki wobec szkoły i program praktycznej nauki zawodu, opisane na stronie o zatrudnieniu młodocianego w celu przygotowania zawodowego. Przy umowie zlecenie od 16 lat ustalasz godziny poza lekcjami.

Ewidencja młodocianych i akta osobowe

Art. 193 Kodeksu pracy nakłada na pracodawcę obowiązek prowadzenia ewidencji zatrudnionych młodocianych. Wystarczy prosty arkusz z imieniem i nazwiskiem, datą urodzenia, stanowiskiem, datą orzeczenia lekarskiego i terminem kolejnego badania. Do tego dzienna lista obecności z godzinami od do. W aktach osobowych trzymaj umowę, orzeczenie, oświadczenie o innym zatrudnieniu i potwierdzenie szkolenia BHP. Kontrola Państwowej Inspekcji Pracy zaczyna od tych papierów, bo szybko pokazują, czy reszta firmy jest uporządkowana.

Wypadek ucznia w pracy i ubezpieczenie firmy

Mały lokal rzadko myśli o tym, że uczeń też może się skaleczyć albo poślizgnąć. Przy umowie o pracę obowiązują zasady wypadku przy pracy, a przy zleceniu warto sprawdzić, co obejmuje polisa firmy. Zanim zatrudnisz pierwszego ucznia, przejrzyj zakres odpowiedzialności w polisie i dopytaj, czy pokrywa osoby poniżej 18 lat. Najprościej porównać to przy okazji ubezpieczenia firmy przez brokera, który zestawi ofertę kilku towarzystw dla Twojej branży.

Ile kosztuje ryzyko błędu i ile sama praca

Wynagrodzenie na umowie zlecenie to co najmniej 31,40 zł brutto za godzinę w 2026 roku i 32,30 zł od 1 stycznia 2027 roku. Miesiąc 64 godzin to 2 009,60 zł, a od 2027 roku 2 067,20 zł. Do tego dochodzi badanie przy umowie o pracę i szkolenie BHP. Naruszenie przepisów o młodocianych jest wykroczeniem przeciw prawom pracownika i grozi grzywną, więc tanio wychodzi tylko zatrudnienie zgodne z wykazem. Rozbicie kosztów pokazuje wpis o koszcie zatrudnienia ucznia.

Dalsze kroki

Pytania i odpowiedzi

Jakie obowiązki ma pracodawca zatrudniający młodocianego?

Zapewnić badania i stanowisko zgodne z wykazem prac wzbronionych, pilnować limitów godzin i pory pracy do 22.00, dać 48 godzin odpoczynku tygodniowego z niedzielą, prowadzić ewidencję młodocianych, zwolnić ucznia na zajęcia szkoły i przeszkolić go z BHP.

Czy pracodawca musi prowadzić ewidencję młodocianych?

Tak. Obowiązek wynika z art. 193 Kodeksu pracy. W praktyce to lista młodocianych z datą urodzenia, stanowiskiem i datą orzeczenia lekarskiego, uzupełniona dzienną ewidencją godzin. Inspektor pracy prosi o nią w pierwszej kolejności.

Co pracodawca musi zrobić, gdy lekarz stwierdzi, że praca szkodzi młodocianemu?

Przenieść go na stanowisko zgodne z orzeczeniem. Gdy nie ma takiego stanowiska, umowę trzeba rozwiązać na zasadach z Kodeksu pracy. Dlatego orzeczenie lekarskie przechowuj w aktach i sprawdzaj termin jego ważności przy każdym grafiku.

Czy pracodawca musi zwolnić młodocianego na szkołę?

Tak. Uczeń kształcący się dalej ma prawo do zwolnienia na czas potrzebny do udziału w zajęciach, a czas nauki wlicza się do czasu pracy. Grafik układaj więc po planie lekcji, a nie odwrotnie.

Dodaj ogłoszenie dla ucznia i zacznij z kompletem informacji

Opisz stanowisko, godziny i stawkę. Moderator sprawdzi ofertę przed publikacją, a zgłoszenia uczniów trafią do panelu z rocznikiem kandydata.

Zobacz cennik
Wszystkie poradniki
Zobacz oferty