Kara za zatrudnienie młodocianego niezgodnie z przepisami i jak jej uniknąć
Naruszenie przepisów o zatrudnianiu młodocianych jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika, za które Kodeks pracy przewiduje grzywnę od 1 000 do 30 000 zł. Najczęściej do kary prowadzą te same błędy: praca po 22.00, przekroczony limit godzin, brak orzeczenia lekarskiego, zadanie z wykazu prac wzbronionych i brak ewidencji. Każdy z nich da się wyeliminować przed pierwszą zmianą, co kosztuje mniej niż jedna grzywna.
Chcesz zatrudnić ucznia i nie ryzykować kontroli
Dodaj ogłoszenie z wiekiem, godzinami i stawką. Moderator sprawdzi, czy grafik mieści się w limitach i czy opis nie obiecuje prac wzbronionych młodocianym, zanim oferta trafi do uczniów.
Jaka jest kara za zatrudnienie młodocianego niezgodnie z przepisami
Za wykroczenia przeciwko prawom pracownika, do których należą naruszenia przepisów o pracy młodocianych, Kodeks pracy przewiduje grzywnę od 1 000 do 30 000 zł. Kontrolę prowadzi Państwowa Inspekcja Pracy, a inspektor może w mniej poważnych sprawach nałożyć mandat, w cięższych kieruje wniosek o ukaranie do sądu. Odpowiada osoba, która zatrudnia, czyli pracodawca albo ten, kto działa w jego imieniu, na przykład kierownik zmiany układający grafik.
Konkretna kwota zależy od wagi naruszenia, jego skali i tego, czy to pierwszy raz. Dlatego sensowniej jest liczyć nie wysokość kary, tylko prawdopodobieństwo błędu w grafiku, który układa się co tydzień. Błędy przy kończeniu współpracy opisuje wpis o rozwiązaniu umowy z młodocianym.
Za co najczęściej grozi kara przy zatrudnieniu ucznia
| Naruszenie | Przepis, którego dotyczy | Jak uniknąć |
|---|---|---|
| Praca po 22.00 albo przed 6.00 | pora nocna młodocianych | zmiana kończy się z zapasem przed 22.00 |
| Przekroczenie limitu godzin | 6 godzin do 16 lat, 8 po 16. urodzinach, ucznia w ferie i wakacje 7 | ewidencja godzin każdego dnia |
| Brak 14 godzin odpoczynku dobowego | odpoczynek między zmianami | dyżur do 22.00 wyklucza start o 6.00 |
| Brak 48 godzin z niedzielą | odpoczynek tygodniowy | jedna pełna doba wolna w grafiku |
| Brak orzeczenia lekarskiego | badanie wstępne przy umowie o pracę | badanie przed pierwszą zmianą |
| Zadanie z wykazu prac wzbronionych | rozporządzenie o pracach wzbronionych młodocianym | porównanie każdego zadania z wykazem |
| Brak ewidencji młodocianych | art. 193 Kodeksu pracy | lista z datą urodzenia i stanowiskiem |
Wartości limitów są te same, które opisują strony o obowiązkach pracodawcy młodocianego i o dokumentach do zatrudnienia młodocianego.
Gdzie w małej firmie najłatwiej o błąd
Najwcześniejszy błąd to zatrudnienie dziecka przed 15. urodzinami, o czym piszemy we wpisie o zatrudnianiu młodocianych poniżej 15 roku życia.
W firmach z jednym lub dwoma lokalami problem rzadko wynika ze złej woli. Zwykle to drobiazgi. Uczeń zostaje „jeszcze na zamknięcie”, bo zabrakło osoby dorosłej. Grafik na weekend zakłada 9 godzin, bo tyle trwa dzień w lokalu. Nowy pracownik „na chwilę” przenosi ciężkie kartony.
Wszystkie te sytuacje łączy to, że decyzja zapadała w biegu, bez sprawdzenia przepisu. Dlatego warto mieć jedną stałą zasadę dla całego zespołu. Uczeń nie zamyka lokalu, nie pracuje powyżej limitu z umowy i nie wykonuje zadania, którego nie ma w zakresie obowiązków. Kierownik zmiany, który to wie, nie musi znać całego rozporządzenia.
Ile kosztuje zrobienie tego dobrze
Zatrudnienie ucznia na umowę zlecenie od 16 lat to godziny razy stawka, w 2026 roku co najmniej 31,40 zł brutto za godzinę, a od 1 stycznia 2027 roku 32,30 zł. Weekendy po 8 godzin przez cztery tygodnie to 64 godziny, czyli 2 009,60 zł, a od 2027 roku 2 067,20 zł. Do tego dochodzi badanie przy umowie o pracę i szkolenie BHP. Cały miesiąc pracy ucznia, razem z kompletem dokumentów, kosztuje zwykle mniej niż dolna granica grzywny. Pełne rozbicie ma wpis o koszcie zatrudnienia ucznia. Gdy zespół rośnie, stawki uczniów warto wpisać do tej samej siatki płac co pozostałe stanowiska, żeby nie ustalać ich od nowa przy każdej rekrutacji.
Dalsze kroki
Zatrudnienie młodocianego krok po kroku
Zatrudnienie młodocianego w kinie i na kręgielni
Zatrudnienie młodocianego w salonie fryzjerskim
Czas pracy młodocianego pracownika
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej.
Pytania i odpowiedzi
Jaka jest kara za zatrudnienie młodocianego niezgodnie z przepisami?
Grzywna od 1 000 do 30 000 zł za wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Państwowa Inspekcja Pracy może w mniej poważnych sprawach nałożyć mandat, a w cięższych kieruje wniosek do sądu. Kwota zależy od wagi naruszenia i tego, czy do niego doszło już wcześniej.
Kto odpowiada za naruszenie przepisów o młodocianych?
Pracodawca albo osoba, która działa w jego imieniu, na przykład kierownik układający grafik. Ani uczeń, ani rodzic nie ponosi odpowiedzialności za to, że zmiana trwała za długo albo zadanie było zabronione.
Za co najczęściej grozi kara przy zatrudnieniu ucznia?
Za pracę po 22.00, przekroczenie limitu godzin, brak odpoczynku, brak orzeczenia lekarskiego, zadania z wykazu prac wzbronionych i brak ewidencji. To błędy grafikowe i papierowe, więc da się je wyeliminować przed pierwszą zmianą.
Czy uczeń na umowie zlecenie też podlega limitom godzin?
Tak. Limity dobowe, pora pracy i odpoczynek obowiązują młodocianego niezależnie od rodzaju umowy, a limity godzin sumują się u wszystkich pracodawców. Dlatego warto brać od ucznia oświadczenie o innym zatrudnieniu.
Jak uniknąć kary przy zatrudnieniu młodocianego?
Zapisać zadania, godziny i stawkę w umowie na piśmie, prowadzić ewidencję godzin i porównać każde zadanie z wykazem prac wzbronionych. Pomaga też moderacja ogłoszenia przed publikacją, która zatrzymuje zmiany po 22.00.
Zatrudnij ucznia z grafikiem, który mieści się w przepisach
Opisz stanowisko, godziny i stawkę. Moderator sprawdzi ofertę przed publikacją, a zgłoszenia uczniów trafią do panelu z rocznikiem kandydata.