Rozwiązanie umowy z młodocianym pracownikiem i okres wypowiedzenia
Umowę z młodocianym możesz rozwiązać za porozumieniem stron w każdej chwili, ale wypowiedzieć ją jednostronnie wolno Ci tylko wtedy, gdy umowa została zawarta w celu przygotowania zawodowego i zachodzi jedna z czterech przyczyn z art. 196 Kodeksu pracy. Okres wypowiedzenia zależy od stażu u Ciebie i wynosi 2 tygodnie, miesiąc albo 3 miesiące. Przy umowie zlecenie z uczniem sprawa jest prostsza, bo zlecenie kończysz według zapisów umowy, bez katalogu przyczyn.
Zatrudniasz ucznia i chcesz mieć gotowy plan na wypadek rozstania
Dodaj ogłoszenie z zadaniami, godzinami i stawką. Moderator sprawdzi, czy opis stanowiska jest zgodny z przepisami o młodocianych, a zgłoszenia uczniów trafią do panelu z rocznikiem kandydata.
Cztery sposoby zakończenia umowy z młodocianym
| Tryb | Kiedy działa | Na co uważać |
|---|---|---|
| Porozumienie stron | zawsze, gdy obie strony się zgadzają | najlepiej na piśmie, z datą rozwiązania |
| Wypowiedzenie przez pracodawcę | tylko z czterech przyczyn z art. 196 k.p. przy umowie w celu przygotowania zawodowego | przyczyna na piśmie i pouczenie o odwołaniu do sądu pracy |
| Rozwiązanie bez wypowiedzenia | ciężkie naruszenie obowiązków (art. 52 k.p.) albo przyczyny niezawinione (art. 53 k.p.) | decyzja w ciągu miesiąca od dowiedzenia się o zdarzeniu |
| Wypowiedzenie przez ucznia | w każdej chwili, z zachowaniem okresu wypowiedzenia | przy nauce zawodu uczeń zostaje związany obowiązkiem dokształcania |
Pierwszy tryb jest najtańszy, bo nie wymaga uzasadnienia i nie otwiera drogi do sądu. Zacznij od rozmowy, a dopiero gdy się nie uda, szukaj podstawy do wypowiedzenia.
Kiedy pracodawca może wypowiedzieć umowę młodocianemu
Art. 194 Kodeksu pracy stosuje do umów w celu przygotowania zawodowego ogólne przepisy o umowach na czas nieokreślony, ale art. 196 ogranicza przyczyny wypowiedzenia do czterech.
1. Niewypełnianie przez młodocianego obowiązków wynikających z umowy albo obowiązku dokształcania się, mimo że zastosowałeś środki wychowawcze.
2. Ogłoszenie upadłości lub likwidacja pracodawcy.
3. Reorganizacja zakładu, która uniemożliwia dalsze przygotowanie zawodowe.
4. Stwierdzenie, że młodociany nie nadaje się do pracy, w zakresie której odbywa przygotowanie.
Pierwsza przyczyna wymaga udokumentowania, że uczeń dostał ostrzeżenie, rozmowę albo naganę i dalej nie wywiązywał się z obowiązków. Bez tej historii sąd pracy zwykle uzna wypowiedzenie za nieuzasadnione. Opis przyczyn i trybu opublikował poradnik przedsiębiorcy w tekście o wypowiedzeniu umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, a pełny tekst ustawy znajdziesz w Kodeksie pracy w ISAP.
Jeśli uczeń pracuje u Ciebie na umowie o pracę przy pracach lekkich, a nie w celu przygotowania zawodowego, ten ograniczony katalog przyczyn Cię nie obowiązuje i stosujesz zasady ogólne. Różnicę między tymi umowami opisuje wpis o umowie z młodocianym.
Okres wypowiedzenia umowy z młodocianym
Okresy wypowiedzenia wynikają z art. 36 Kodeksu pracy i zależą od stażu pracy u Ciebie, a nie od wieku ucznia.
| Umowa i staż u pracodawcy | Okres wypowiedzenia |
|---|---|
| Okres próbny do 2 tygodni | 3 dni robocze |
| Okres próbny dłuższy niż 2 tygodnie | 1 tydzień |
| Okres próbny 3 miesiące | 2 tygodnie |
| Umowa na czas nieokreślony, poniżej 6 miesięcy | 2 tygodnie |
| Umowa na czas nieokreślony, od 6 miesięcy do 3 lat | 1 miesiąc |
| Umowa na czas nieokreślony, co najmniej 3 lata | 3 miesiące |
Okres liczony w tygodniach kończy się w sobotę, a liczony w miesiącach w ostatnim dniu miesiąca.
Przykład. Uczeń zaczął pracę 1 września 2026 roku. Doręczasz mu wypowiedzenie w piątek 20 listopada 2026 roku. Staż jest krótszy niż 6 miesięcy, więc okres wynosi 2 tygodnie i kończy się w sobotę 5 grudnia 2026 roku. Do tego dnia płacisz wynagrodzenie, dajesz grafik zgodny z limitami i wydajesz świadectwo pracy.
Jak napisać wypowiedzenie, żeby wytrzymało spór w sądzie
1. Sporządź pismo na papierze i wskaż przyczynę wypowiedzenia konkretnie, z datami zdarzeń.
2. Dodaj pouczenie o prawie odwołania do sądu pracy, bo bez niego uczeń może spóźnić się z odwołaniem bez własnej winy.
3. Doręcz pismo za pokwitowaniem albo listem poleconym i zachowaj dowód.
4. Poinformuj szkołę, do której uczeń się dokształca, a przy pracodawcy rzemieślniku także izbę rzemieślniczą (§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r.).
5. W dniu końca umowy wydaj świadectwo pracy młodocianego i rozlicz wynagrodzenie oraz ekwiwalent za niewykorzystany urlop.
Odwołanie do sądu pracy uczeń składa w ciągu 7 dni od doręczenia pisma. Gdy sąd uzna wypowiedzenie za nieuzasadnione, może przywrócić ucznia do pracy albo zasądzić odszkodowanie. Zasady urlopu, od którego zależy ekwiwalent, opisuje wpis o urlopie wypoczynkowym młodocianego.
Rozwiązanie bez wypowiedzenia i odszkodowanie
Umowę możesz rozwiązać bez wypowiedzenia z winy ucznia przy ciężkim naruszeniu podstawowych obowiązków (art. 52 k.p.), na przykład przy kradzieży albo pracy pod wpływem alkoholu, i musisz to zrobić w ciągu miesiąca od dnia, w którym się o tym dowiedziałeś. Możesz też rozwiązać ją z przyczyn niezawinionych, na przykład przy długiej nieobecności z powodu choroby (art. 53 k.p.).
Osobny przypadek to art. 201 § 2 Kodeksu pracy. Gdy lekarz stwierdzi, że praca szkodzi zdrowiu ucznia, a Ty nie możesz zmienić jej rodzaju, rozwiązujesz umowę bez wypowiedzenia i wypłacasz odszkodowanie równe wynagrodzeniu za okres wypowiedzenia. Ten przepis działa bez względu na rodzaj umowy.
Gdy to uczeń chce odejść
Młodociany pracownik wypowiada umowę o pracę na tych samych zasadach co dorosły, z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Może też rozwiązać ją bez wypowiedzenia, gdy praca zagraża jego zdrowiu albo Ty rażąco naruszasz obowiązki (art. 55 k.p.). W praktyce uczeń najczęściej odchodzi, bo kończy szkołę albo ma plan, który koliduje z grafikiem. Rozsądniej zaproponować porozumienie z datą po sezonie niż wymuszać okres wypowiedzenia z niechętnym pracownikiem. Przy kilku uczniach w firmie warto też od razu zaplanować kolejne wydarzenia w ich kalendarzu szkolnym, na przykład gdy klasa maturalna szuka narzędzia, żeby zaplanować studniówkę bez arkuszy i telefonów, i prosi o wolne w karnawale.
Umowa zlecenie z uczniem od 16 lat
Przy umowie zlecenie nie obowiązuje katalog przyczyn z art. 196, bo to przepisy o umowie o pracę. Zleceniodawca może zlecenie wypowiedzieć w każdym czasie, a płaci za część wykonaną. Wpisz w umowie okres wypowiedzenia, na przykład 7 dni, żeby nie polegać na domyśle. Pamiętaj tylko, że przy stałych godzinach i podporządkowaniu kontrola może uznać zlecenie za stosunek pracy, a wtedy wracają przepisy o wypowiedzeniu. Dalsze różnice zbiera strona o zatrudnieniu ucznia na umowę zlecenie.
Najczęstsze błędy przy rozwiązaniu umowy z młodocianym
- Wypowiedzenie z przyczyny spoza listy z art. 196 przy umowie w celu przygotowania zawodowego.
- Brak pouczenia o odwołaniu do sądu pracy.
- Pismo z ogólnikiem w rodzaju „brak zaangażowania” bez dat i faktów.
- Rozwiązanie bez wypowiedzenia po upływie miesiąca od zdarzenia.
- Brak środków wychowawczych przed wypowiedzeniem za niewypełnianie obowiązków.
- Zapomniane świadectwo pracy i ekwiwalent za urlop w dniu zakończenia umowy.
Skutki takich pomyłek opisuje wpis o karze za zatrudnienie młodocianego niezgodnie z przepisami, a pełną listę obowiązków pracodawcy wpis o obowiązkach pracodawcy młodocianego.
Co dalej po rozstaniu z uczniem
Jeśli uczeń kończy naukę zawodu i odchodzi, zobacz, jak wygląda dalsze zatrudnienie opisane we wpisie o zatrudnieniu młodocianego po ukończeniu nauki zawodu. Wolne stanowisko możesz obsadzić nowym kandydatem, publikując ogłoszenie z moderacją przed publikacją, a całość stron dla firm zbiera strona dla pracodawców.
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej.
Pytania i odpowiedzi
Czy można zwolnić młodocianego pracownika?
Można, ale ostrożnie. Przy umowie w celu przygotowania zawodowego wypowiedzenie jest dopuszczalne tylko z czterech przyczyn z art. 196 Kodeksu pracy. Przy innych umowach o pracę stosujesz zasady ogólne. Zawsze możesz zakończyć umowę za porozumieniem stron.
Jaki jest okres wypowiedzenia młodocianego?
Taki jak u innych pracowników i zależy od stażu u Ciebie. Poniżej 6 miesięcy to 2 tygodnie, od 6 miesięcy do 3 lat to miesiąc, a od 3 lat to 3 miesiące. Okres próbny skraca wypowiedzenie do 3 dni, tygodnia albo 2 tygodni.
Czy do wypowiedzenia młodocianego trzeba podać przyczynę?
Tak, przy umowie w celu przygotowania zawodowego przyczynę wpisujesz do pisma i musi ona mieścić się w katalogu z art. 196. Dodaj pouczenie o prawie odwołania do sądu pracy w terminie 7 dni od doręczenia.
Czy młodociany może odwołać się do sądu pracy od wypowiedzenia?
Tak. Odwołanie składa w ciągu 7 dni od doręczenia pisma. Sąd może przywrócić go do pracy albo zasądzić odszkodowanie, jeśli uzna przyczynę za nieprawdziwą lub niezgodną z przepisami, więc dokumentuj fakty od początku.
Czy przy umowie zlecenie z uczniem potrzebna jest przyczyna wypowiedzenia?
Nie. Katalog przyczyn z art. 196 dotyczy umowy o pracę. Zlecenie wypowiadasz zgodnie z zapisami umowy, najlepiej z okresem wypowiedzenia wpisanym na piśmie, i płacisz za część już wykonaną.
Znajdź ucznia i podpisz umowę z jasnym planem na koniec
Dodaj ogłoszenie z zadaniami, godzinami i stawką. Moderator sprawdzi ofertę przed publikacją, a zgłoszenia uczniów trafią do panelu z rocznikiem kandydata.